1. Wat is een testament?

Een testament is een door jou handgeschreven document (eigenhandig testament) of een door de notaris verleden akte (notarieel testament) waarin je aangeeft aan wie je na je overlijden welk deel van je vermogen nalaat. Een legaat is een schenking per testament.

2. Welk soort testament kies je? Een eigenhandig of notarieel testament?

Dit zijn de basisregels voor een geldig eigenhandig testament:

• Opgesteld door één persoon (de testator)
• Op om het even welk papier, in om het even welke taal.
• Volledig eigenhandig geschreven (niet getypt)
• Naam en datum (jaar, maand en dag) vermelden
• Handtekening (enkel en alleen door jou)
• Nauwkeurig vermelden wie de begunstigde is waar je voor kiest (naam, adres, geboorteplaats en -datum). Is de begunstigde een instelling (goed doel) dan vermeld je de naam, de rechtsvorm, het ondernemingsnummer van de instelling en het adres.
• Maak eerst een inventaris van wat je bezit (zaken van financiële waarde zoals geld, aandelen, onroerend goed, verzekeringen, juwelen, kunst, en andere zaken waaraan je gehecht bent.)
• Daarnaast moet je zeer duidelijk vermelden wie wat precies van jou erft. Ieders erfdeel moet duidelijk en concreet omschreven worden. Als je een goed doel een plezier wil doen, ga dan eerder voor één of slechts enkele organisaties en hou de verdeling eenvoudig. 
• Het laatst geschreven testament heeft steeds voorrang. Dit kan een vorig testament herroepen of eventueel ook aanvullen. Je kan dus je testament op elk moment aanpassen of herschrijven.
• Je hebt geen getuigen nodig.
• Geheel kosteloos.

Een notarieel testament is een authentieke akte die verleden wordt door een notaris, in aanwezigheid van twee getuigen (of door twee notarissen zonder getuigen). De notaris stelt je testament op op basis van je werkelijke wil. Hij zal je wensen in juridische taal neerschrijven. Het voordeel van dit soort testament is dat zowel de inhoud als de vorm volledig juist is en dat het meteen geregistreerd wordt in het Centraal Register der Testamenten (CRT) en dus niet verloren kan gaan.

3. Welk deel van je vermogen kan en wil je nalaten? En heb je kinderen en een echtgenoot?

Als je kinderen hebt kan je nooit je volledige vermogen aan derden of aan een goed doel nalaten. Dit zijn de reservataire erfgenamen die in België steeds recht hebben op de helft van je vermogen. Ook je echtgenoot heeft recht op een beschermd minimaal erfdeel. Wat met de andere helft? Daarover kan je in je testament volledig zelf beslissen. Je kan via je testament dus verhinderen dat broers en zussen, of andere familieleden, waarvan je liever niet hebt dat zij erven, iets krijgen van je vermogen.

Met een algemeen legaat gaat je volledige nalatenschap naar één of meer personen of organisaties. Deze algemene legatarissen krijgen hierdoor niet noodzakelijk alles van je nalatenschap. Ze krijgen enkel het deel dat je niet aan anderen hebt toegewezen met een legaat ten algemene titel of met een bijzonder legaat.

Met een legaat ten algemene titel geef je een deel van je nalatenschap aan één of meer personen of organisaties. De legataris ten algemene titel erft dus slechts een deel, bijvoorbeeld een derde of een bepaald percentage, of alleen een bepaalde categorie van goederen, bijvoorbeeld de onroerende goederen.

Met een bijzonder legaat laat je een bepaald bedrag of bepaalde in detail omschreven goederen na, bijvoorbeeld uw woning, of een schilderij, of een wagen. De bijzondere legatarissen krijgen dus enkel wat je hen specifiek nalaat.

4. Wat wil je nalaten?

Welk soort testament je ook kiest, het moet zeer duidelijk zijn wat je precies aan wie nalaat. Je kan alles uit je vermogen nalaten: roerende goederen (inboedel, juwelen, kunstwerken, wagen, …) maar ook waardepapieren, geld, bank- en effectenrekeningen, pensioenfondsen, kapitalen uit levensverzekeringen. Ook onroerende goederen, in eigendom of in vruchtgebruik, kan je nalaten.

5. Wat zijn de successietarieven?

Wanneer je een goed doel iets schenkt of legateert geldt een nultarief. Sinds 1 juli 2021 is zowel de schenkbelasting als de erfbelasting voor giften en legaten aan het goede doel herleid tot 0%. Elk bedrag dat je schenkt of nalaat aan Hachiko vzw gaat dus geheel naar ons goede doel.

Dit zijn de successietarieven in Vlaanderen op vandaag voor alle andere begunstigden dan een goed doel:

Tarief in rechte lijn (ouders/kinderen/kleinkinderen…) en partners (gehuwden/wettelijk samenwonenden/feitelijk samenwonenden > 1 jaar samenwonen)

€0,01 – €50.000: 3%
€50.000,01 – €250.000: 9%
> €250.000,01: 27%

Broers en zussen
€0,01 – €35.000: 25%
€35.000,01 – €75.000: 30%
> €75.000,01: 55%

Alle andere personen (nichten en neven, schoonouders, schoonbroers en -zussen, schoonkinderen, derden, …)
€0,01 – €35.000: 25%
€35.000,01 – €75.000: 45%
> €75.000,01: 55%

Goede doelen, ongeacht de waarde van de nalatenschap steeds 0% (sinds 1 juli 2021).

Sinds 1 juli 2021 kan je via een vriendenerfenis één of meerdere vriend(en) of een ver familielid(leden) begunstigen aan het laagste tarief in de erfbelasting. Zo kan je maximum €15.000 nalaten of één of meerdere vrienden waarop dan slechts 3% erfbelasting wordt betaald (ipv 25%).